باتری Low Self-Discharge — بیشتر ما تصور میکنیم اگر یک باتری شارژی را شارژ کنیم و کنار بگذاریم، هر زمان که دوباره سراغ آن برویم تقریباً همان مقدار انرژی را خواهد داشت. اما در عمل چنین نیست. تمام باتریها حتی زمانی که به هیچ دستگاهی متصل نیستند، بهآرامی بخشی از انرژی ذخیرهشده خود را از دست میدهند. به این پدیده Self-Discharge یا خوددشارژی گفته میشود.
در واقع، باتریهایی که سرعت تخلیه داخلی بسیار کمی دارند با عنوان Low Self-Discharge (LSD) شناخته میشوند. این باتریها برای تجهیزاتی بسیار مناسباند که ممکن است ماهها یا حتی سالها استفاده نشوند اما باید آمادهبهکار باشند. بنابراین، انتخاب باتری مناسب برای این کاربردها اهمیت زیادی دارد.
چرا یک باتری بدون استفاده خالی میشود؟
حتی بدون مصرفکننده، واکنشهای شیمیایی کوچکی در داخل سلول ادامه دارند. میزان این پدیده به نوع شیمی، کیفیت ساخت، دمای نگهداری، عمر باتری و سطح شارژ اولیه بستگی دارد. دمای بالا روند از دست رفتن شارژ را تشدید میکند. به همین دلیل، نگهداری در محیط خنک توصیه میشود.
در نهایت، باتریای که پس از ۱۰ سال هنوز شارژ دارد
شناختهشدهترین نمونه باتری Low Self-Discharge، خانواده Panasonic eneloop است. این باتری میتواند پس از ۱۰ سال حدود ۷۰٪ ظرفیت خود را حفظ کند. در مقابل، باتریهای Ni-MH معمولی طی شش ماه ۲۰ تا ۵۰٪ شارژشان را از دست میدهند.
ظرفیت بیشتر = باتری بهتر؟
همچنین یک باتری 2500mAh با خوددشارژی بالا ممکن است بعد از چند ماه انرژی کمتری نسبت به یک باتری 2000mAh Low Self-Discharge داشته باشد. در مجموع، ظرفیت اسمی بالاتر همیشه به معنی انرژی قابل استفاده بیشتر نیست.
کاربردها
- اما ریموتکنترل و تجهیزات اندازهگیری
- در نتیجه چراغ اضطراری و تجهیزات امدادی
- البته تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی
- اما از طرفی دوربین عکاسی و دستگاههای تست
فقط Ni-MH؟
در واقع، خیر. باتریهای Primary Lithium (غیرقابل شارژ) تا ۲۵ سال عمر انبارداری دارند. اما قابل شارژ نیستند. Shelf Life بالا ≠ Rechargeable.
Li-ion چطور؟
همچنین برای نگهداری طولانی Li-ion، شارژ ۴۰٪ مناسبتر است. پر نگهداشتن در ولتاژ بالا + دمای بالا = پیرشدن سریعتر. بنابراین، برای انبارداری طولانی Li-ion، شارژ ۴۰٪ ایدهآل است.
نکته مهم
حتی اگر سلول Li-ion خوددشارژی کمی داشته باشد، BMS پک ممکن است دائماً جریان مصرف کند. یک پک لیتیومی ممکن است بعد از چند ماه نه به دلیل سلول، بلکه به دلیل مصرف مدار حفاظتی تخلیه شود.
جمعبندی
در نهایت، باتریای که دیر خالی میشود الزاماً ظرفیت بیشتری ندارد. سه عامل را همزمان بررسی کنید: ظرفیت واقعی + نرخ خوددشارژی + مصرف مدار آمادهبهکار.
همچنین برای AA/AAA: Low Self-Discharge Ni-MH. برای مصرف خیلی کم: Primary Lithium. برای پکهای Li-ion تخصصی: مصرف BMS هم حساب کنید. باتریهای ابزار باتری و سلولهای لیتیوم-یون.
